असंघटित क्षेत्रातील कामगारांची राष्ट्रीय नोंदणी करणारे ई-श्रम पोर्टल श्रम मंत्रालयाने सुरू केले आहे. नोंदणी केल्यावर कामगाराला 12 अंकी UAN असलेले ई-श्रम कार्ड मिळते.
या कार्डधारकांना ₹2 लाखांचा अपघात विमा (PMSBY) पहिल्या वर्षी मोफत मिळतो आणि भविष्यातील सरकारी योजनांचा लाभ घेणे सोपे होते.
या लेखात काय आहे?
ई-श्रम कार्ड म्हणजे काय?
ई-श्रम हा असंघटित कामगारांचा राष्ट्रीय डेटाबेस आहे. त्यात बांधकाम मजूर, घरकामगार, शेतमजूर, रिक्षाचालक, फेरीवाले आणि इतर अनेक कामगार नोंदणी करू शकतात.
नोंदणी मोफत आहे. स्वतः मोबाईलवरून किंवा CSC केंद्रातून करता येते.
ई-श्रम कार्ड : थोडक्यात माहिती
| तपशील | माहिती |
|---|---|
| पोर्टलचे नाव | ई-श्रम |
| राबवणारी यंत्रणा | श्रम आणि रोजगार मंत्रालय |
| वयोमर्यादा | 16 ते 59 वर्षे |
| लाभ | UAN कार्ड आणि अपघात विमा संरक्षण (अटींनुसार) |
| नोंदणी शुल्क | मोफत |
| नोंदणी कुठे | eshram.gov.in किंवा CSC केंद्र |
योजनेचे प्रमुख लाभ
- राष्ट्रीय ओळखपत्र (UAN)
- ₹2 लाखांपर्यंत अपघात विमा
- भविष्यातील सामाजिक सुरक्षा योजनांचा लाभ
- संकटकाळात सरकारी मदतीसाठी नोंद
पात्रता आणि अटी
- असंघटित क्षेत्रातील कामगार असावा.
- वय 16 ते 59 वर्षे असावे.
- EPFO किंवा ESIC चा सदस्य नसावा.
- आयकर भरणारा नसावा.
आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड
- आधारशी जोडलेला मोबाईल क्रमांक
- बँक खात्याचा तपशील
- बँक IFSC कोड
अर्ज कसा करावा? (स्टेप बाय स्टेप)
स्टेप 1: पोर्टल उघडा
eshram.gov.in वर “Register on e-Shram” निवडा.
स्टेप 2: आधार आणि मोबाईल टाका
आधारशी जोडलेला मोबाईल क्रमांक भरून OTP ने पडताळणी करा.
स्टेप 3: वैयक्तिक माहिती भरा
नाव, पत्ता, व्यवसाय आणि शिक्षण भरा.
स्टेप 4: बँक तपशील द्या
आधार जोडलेल्या बँक खात्याचा तपशील द्या.
स्टेप 5: कार्ड डाउनलोड करा
सबमिट केल्यावर ई-श्रम कार्ड डाउनलोड करा.
लक्षात ठेवण्यासारख्या महत्त्वाच्या गोष्टी
- आधारशी मोबाईल क्रमांक जोडलेला नसेल तर CSC केंद्रात बायोमेट्रिकने नोंदणी करा.
- नोंदणीसाठी कोणालाही पैसे देऊ नका.
- सोशल मीडियावर येणाऱ्या “पैसे जमा झाले” किंवा “शेवटची तारीख” अशा संदेशांची खात्री अधिकृत संकेतस्थळावर किंवा ग्रामपंचायत/तहसील कार्यालयात करा.
ई-श्रम कार्ड : वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
ई-श्रम नोंदणी मोफत आहे का?
होय.
कोणाला नोंदणी करता येते?
16 ते 59 वयाच्या, EPFO/ESIC सदस्य नसलेल्या असंघटित कामगारांना.
अपघात विमा किती?
₹2 लाखांपर्यंत (अपघाती मृत्यू किंवा पूर्ण अपंगत्व).
शेतकरी नोंदणी करू शकतात का?
लहान शेतकरी आणि शेतमजुरांना नोंदणी करता येते. अटींनुसार तपासा.
निष्कर्ष
ई-श्रम नोंदणी मोफत आणि सोपी आहे. असंघटित कामगारांनी ती लवकर करून ठेवावी, म्हणजे भविष्यातील योजनांचा लाभ मिळणे सोपे होते.
अधिकृत संकेतस्थळ : ई-श्रम पोर्टल
ही माहिती सर्वसामान्यांना समजण्यासाठी दिली आहे. योजनेचे नियम, अनुदानाची रक्कम, अर्जाची तारीख आणि अटी शासन निर्णयानुसार (GR) बदलू शकतात. अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत संकेतस्थळ किंवा संबंधित कार्यालयात ताजी माहिती नक्की तपासा.